แม่ครูบัวซอน เมืองป๊าว

บัวซอน ถนอมบุญ

ชื่อในวงการ : บัวซอน เมืองป๊าว

ประวัติส่วนตัว

วัน เดือน ปีเกิด ๑๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๗
สถานที่เกิด บ้านต้นรุง ตำบลป่าตุ้ม อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่
ชื่อบิดา มารดา นายไว - นางหมู ถนอมบุญ
จำนวนพี่น้อง ๔ คน แม่บัวซอนเป็นคนสุดท้อง
สถานภาพ สมรสกับนายสมพร อินถา
จำนวนบุตร ๒ คน เป็นชาย ๑ คน หญิง ๑ คน

ที่อยู่ปัจจุบัน บ้านเลขที่ ๑๑๘/๓ บ้านพระเจ้านั่งโก๋น ตำบลดอนแก้ว
อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
เบอร์โทรศัพท์ติดต่อ ๐-๘๑๒๘-๘๘๑๒๕ ๐-๕๓๘๙-๐๕๐๖

ประวัติการศึกษา

เรียนสำเร็จชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ จากโรงเรียนต้นรุง แม่บัวซอนฝึกหัดเล่นลิเกเมื่ออายุได้ ๑๑ ปีและออกแสดงลิเกตามงานต่างๆเป็นเวลา ๒ ปีจากนั้นทางญาติจึงได้นำไปฝากเรียนซอกับแม่ครูคำปัน เงาใส ช่างซอเมืองพร้าวขณะอายุได้ ๑๓ ปี โดยเป็นลักษณะการเรียนแบบท่องจำเครือซอ (คำซอทีมีทำนองต่างๆ) พร้อมกับช่วยแม่ครูทำงานบ้านไปด้วย
:: ผลงานของแม่บัวซอน เมืองป๊าว ::

๑.ด้านการแสดง

แม่บัวซอนเรียนซอประมาณ ๓ เดือนก็สามารถออกซอได้ จากนั้นได้ไปซอประกวดในงาน
ประจำอำเภอและได้รางวัลที่ ๑ การซอในระยะแรกๆของแม่บัวซอนยังไปตามบทตามหลักที่
แม่ครูสอนมา จากนั้นก็ได้ร่วมคณะปี่คณะซอต่างๆหลายคณะ ทั้งยังได้มีโอกาสซอร่วมกับ
ช่างซอระดับครูเป็นคู่ถ้องหลายคนจนมีประสบการณ์และมีความสามารถในการซออย่างไรก็ตาม แม่บัวซอนได้หยุดพักการซอไปเกือบ ๒๐ ปีเนื่องต้องทำหน้าที่แม่บ้านและดูแลบุตรต่อมา มีผู้เรียกร้องให้แม่บัวซอนกลับมาซออีกครั้งแม่บัวซอนจึงได้ตัดสินใจกลับมาซอ และยังคง
ได้ความนิยมจากผู้ฟังในพื้นที่ต่าง ๆ รวมทั้งได้รับความนิยมจากผู้ว่าจ้างให้ไปซอในงานต่าง ๆ เป็นอย่างมาก ลักษณะเด่นและความสามารถในการซอของแม่บัวซอน คือ เป็นช่างซอ
ทีมีปฏิภาณ ไหวพริบดี ใช้ถ้อยคำได้ไพเราะคมคาย มีน้ำเสียงไพเราะจับใจผู้ฟัง
นอกจากนี้แม่บัวซอนยังได้แต่งเนื้อเพลงซอ หรือบทขับซอ(เครือซอ) ไว้หลายบทหลายเพลง รวมทั้งมีการบันทึกเพลงซอลงแผ่นเสียงและเทปคาสเซสไว้เป็นจำนวนมากโดยได
้บันทึกแผ่นเสียงชุดแรกเรื่อง “น้ำตาเมียหลวง” ซอคู่กับ บุญศรี สันเหมืองเมื่อ
อายุได้ ๑๘ ปี หรือปี พ.ศ ๒๕๐๕ รวมระยะเวลาการเป็นช่างซอ ๔๕ ปี

๒.ผลงานการเผยแพร่ที่สำคัญ

- รับจ้างแสดงซอในงานต่างๆ ทั่วภาคเหนือร่วมงานซอกับคณะซอต่างๆ

- ซอออกอากาศทางสถานีวิทยุ ต่างๆ เช่น วปถ. ๒ FM ๑๐๐ รายการมรดกล้านนา วิทยุล้านนา FM ๙๗.๕ เป็นต้น

- ผลิตเทปซอพื้นเมืองออกจำหน่าย เช่น เรื่องประวัติครูบาเจ้าศรีวิชัย ๑-๒ พระอรหันต์ประจำวันเกิด จ๊อยพระคุณแม่ศาสนาเหมือนมหาสมบัติสิบประการ เป็นต้น

- ประพันธ์บทซอจำนวนหลายสิบเรื่อง เช่น ประวัติครูบาเจ้าศรีวิชัย เรื่องต่อต้านยาเสพติด โครงการสีขาว เรื่องหน้าที่เยาวชน ซอเกี้ยวสาว เรื่องอริยสัตย์สี่ เรื่องพระคุณของแม่

- เข้าร่วมแสดงซอในงานสำคัญของหน่วยงาน องค์กรต่างๆและเป็นวิทยากรรับเชิญ บรรยายประกอบการสาธิตการซอให้กับสถาบันการศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ

- ๑๓ มีนาคม ๒๕๔๓ เข้าร่วมงานบายศรีสู่ขวัญสืบสานพันธ์ช้างไทย ณ แม่สาเนิร์สเซอรี่ ปางช้างแม่สา จ.เชียงใหม่

- ๔ ถึง ๖ เมษายน ๒๕๔๔ เข้าร่วมกิจกรรมสืบสานฮีตฮอยภูมิปัญญาพื้นบ้านล้านนา อ.ไชยปราการครั้งที่ ๑

- ๒๙ ตุลาคม ๒๕๔๔ เข้าร่วมการสาธิตการขับซอพื้นเมืองณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

- ๒๙ ตุลาคม – ๔ พฤศจิกายน กิจกรรมสาธิตวิถีชีวิตและหัตถกรรมไทยหมู่บ้านภาคเหนือ

- ๔ ถึง ๖ ธันวาคม ๒๕๔๔ เข้าร่วมในงานสืบสานฮีตฮอยฮอมปอยขึ้นเฮือนใหม่ โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา

- ๙ ธันวาคม ๒๕๔๔ การจัดกิจกรรมสนับสนุนเนื่องในวันพระราชชายาเจ้าดารารัศมี

- ๒๕๔๕ งานฮีตฮอยภูมิปัญญาพื้นบ้านล้านนาประจำปี๒๕๔๕ ณ อำเภอฝาง จ.เชียงใหม่

- ๑ เมษายน ๒๕๔๕ ได้เข้าร่วมกิจกรรม งานเวทีเสวนาประกอบการสาธิต ณ หอศิลปวัฒนธรรมหลังอนุสาวรีย์สามกษัตริย์

- ๔ พฤษภาคม ๒๕๔๕ เข้าร่วมซอและขบวนแห่บูชาเสาอินทขิล ของโรงเรียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา

- ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๔๕ ร่วมแสดงละครซอเผยแพร่เรื่องสุขบัญญัติสิบประการ ให้กับผู้สูงอายุตำบลหนองควาย ณ วัดตองกาย ต.หนองควาย อ. หางดง จ.เชียงใหม่

- จัดทำโครงการซอพื้นเมืองกับวิถีชีวิตคนล้านเสนอคณะกรรมการ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัยภาค(สกว.)

๓. การถ่ายทอด / การสืบทอด

ปัจจุบันแม่บัวซอนได้ทำการสอนให้กับผู้ที่มีความสนใจการซอทั้งที่บ้านและสอนใน
โครงการสืบสานตำนานซอ ตามโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัดเชียงใหม่โดยมีพ่อครู
จันทร์ตา เลาคำ เป็นครูผู้ช่วย และมีแผนที่จะสร้างศูนย์การเรียนรู้เรื่องซอ เพื่อใช้เป็นแหล่งข้อมูลและสอนซอ ให้กับเยาวชนที่สนใจจำนวนลูกศิษย์ที่มาเรียนซอกับแม่ครูบัวซอนมีมากกว่า ๑๐๐ คน และมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในปัจจุบันหลายท่านเช่น แม่ศรีอร ทิพย์รัตน์ แม่พิกุล เมืองพร้าวบทบาทและการยอมรับจากสังคม จากประสบการณ์ทียาวนานและการพัฒนาผลงานด้านการซอของแม่บัวซอน รวมถึงการให้ความร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ และการนำความรู้ด้านการซอเผยแพร่สู่กลุ่มเยาวชนในโรงเรียนต่าง ๆ อยู่เสมอทำให้แม่ครูบัวซอนได้รับบทบาทสำคัญ และการยอมรับจากสังคมในเรื่องต่างๆ ต่อไปนี้

- รางวัลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม (สวช.) ประจำปี ๒๕๓๐

- รางวัลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมสาขาวรรณศิลป์ ระดับจังหวัด(เชียงใหม่)ประจำปี พ.ศ.๒๕๓๕

- รางวัลผู้อนุรักษ์ส่งเสริมศิลปะล้านนาในด้านวัฒนธรรมประจำปี ๒๕๓๘

- มูลนิธิสุจิตโตเพื่อการศึกษามอบโล่เกียรติคุณในฐานะผู้ให้บริการส่งเสริมสนับสนุนการศึกษาของเยาวชน อำเภอพร้าว ประจำปี ๒๕๓๘

- รางวัลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขา วรรณศิลป์ ระดับเขต ๘ ประจำปี ๒๕๓๙

- รางวัลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขา วรรณศิลป์ ระดับชาติ ของภาคเหนือ ประจำปี ๒๕๓๙

- ศิลปินพื้นบ้านดีเด่นสาขาการซอภาคเหนือจากสภาวัฒนธรรมแห่งประเทศไทยในปี พ.ศ. ๒๕๔๐

- เกียรติบัตรจากมูลนิธิวาย.เอ็ม.ซี.เอ เพื่อการพัฒนาภาคเหนือจากการเข้าร่วมแสดงในงาน “เบิกฟ้าเวียงพิงค์คู่สิ่งแวดล้อม ๔๐ “ เนื่องในวันสิ่งแวดล้อมโลก

- ประกาศนีย บัตรครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ ๑ สาขาวรรณกรรม (การซอ)จากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี ประจำปี พ.ศ. ๒๕๔๔

- ปริญญาบัตรศิลปศาสตร์มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาวรรณกรรม) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ประจำปี ๒๕๔๖

- ปริญญาบัตรศิลปศาสตร์มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาวิจัยและเผยแพร่ ) มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๔๖

- อดีตประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอพร้าว