ความนำ

ราชอาณาจักรล้านนามีระบบเงินตรา ดังนี้

เบี้ย เงินเจียง เงินกำไล และ เงินท๊อก

* เบี้ย หอยเบี้ยที่ใช้เป็นเงินปลีกได้แก่ เบี้ยจั่นและเบี้ยนาง
ส่วนใหญ่เป็นเบี้ยที่มาจากหมู่เกาะมัลดีฟ

* เงินเจียง เรียกกันว่าเงินขาคีม มีรูปคล้ายเกือกม้าสอง วงปลายต่อกันคอดกลาง
ทำให้หักออกและทอนค่าลงได้ มีการตีตราประทับด้านละ ๓ ดวง
บอกน้ำหนักของเงินชื่อเมืองที่ทำขึ้น และตราจักรตามลำดับ มีมากกว่า ๖๐ เมือง เช่น
แสน (เชียงแสน) หม (เชียงใหม่) กก หาง สบฝางหรือฝาง นาน (น่าน) คอน (ลำปาง) แพร (แพร่)
บางอันมีตราเล็กๆ อีก ๑ ดวงประทับอยู่ตรงปลายขา
เงินเจียงมีขนาดมาตรฐานหนัก ๔ บาท

* เงินกำไล เงินกำไลนั้นมีลักษณะและน้ำหนักเหมือน เงินเจียงแต่ขนาดใหญ่กว่า

* เงินท้อก เป็นเงินหลายประเภทดังรายละเอียดด้านล่าง

๑. เงินใบไม้ หรือ เงินเส้น ทำด้วยทองสำริด
๒. เงินท้อกน่าน ทำด้วยโลหะผสมเคลือบผิวด้วยโลหะเงิน
๓. เงินท้อกเชียงใหม่ เรียกกันว่าเงินหอย ทำด้วยโลหะเงินผสมทองแดง
๔. เงินวงตีนม้า ทำด้วยโลหะเงินผสม มีลักษณะคล้ายเงินท้อก เชียงใหม่ แต่มีผิวบางมากเป็นพิเศษ
๕. เงินหอยโข่ง รูปร่างคล้ายหอยโข่งทำด้วย โลหะเงินผสม
๖. เงินปากหมู คล้ายเงินหอยโข่ง ทำด้วยโลหะเงินเช่นกัน ด้านล่าง มีช่องกลวงลึกเข้าไป
ช่องนี้มีลักษณะคล้าย ช่องบริเวณปากหมู
๗. เงินดอกไม้ หรือ เงินผักชี ทำด้วยโลหะเงินเจือโลหะอื่น บ้างเล็กน้อย

สุดท้ายคือ เงิน "รูปี" เป็นเงินที่ใช้ในล้านนา ตั้งแต่เริ่มมีการติดต่อค้าขายกับพวก ฝรั่งอังกฤษ

ที่มาเนื้อหา / เอกสารอ้างอิง : พิพิธภัณฑ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคเหนือ