คัมภีร์มหาทักษาเมืองเชียงใหม่

เปิด"คัมภีร์มหาทักษา" สู่แนวคิด"สะดือเมือง"

คัมภีร์มหาทักษามีผลต่อการตั้งบ้านเรือนของคนเวียงเชียงใหม่
ทำให้มีแนวคิดในการแบ่งบริเวณเวียงเป็นส่วนๆ เสมือนร่างกายมนุษย์

ส่วนบนของร่างกาย

ตั้งอยู่บริเวณที่เป็นมงคลทั้งสามตามทักษาเมืองเชียงใหม่
อยู่ทิศเหนือได้แก่ อายุเมือง เดชเมือง ศรีเมือง ประกอบด้วยบริเวณสำคัญเปรียบเสมือนส่วนศีรษะ
ลำตัว และ แขน เป็นทิศที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จเข้าเมืองในพระราชพิธีราชาภิเษก
ประกอบด้วยสถานที่สำคัญคือ วัดเชียงมั่น เวียงแก้วหอคำ หอนอน ราชวัง คุ้มน้อย เขตพระราชวัง
ปราสาทราชมณเฑียร วัดสุทธาวาส หอคลังสมบัติ ยุ้งฉาง โรงม้าหลวงและราชรถ โรงช้างต้น
โรงเก็บเครื่องใช้อื่น วัดหัวข่วง และ ข่วงหลวง



ส่วนกลางของร่างกาย

ตั้งอยู่บริเวณสะดือเมือง ทักษาเมืองได้แก่มูลเมือง และบริวารเมือง
ประกอบด้วยสถานที่สำคัญ คือ วัดสะดือเมือง หรือ วัดอินทขิล วัดลีเชียงพระ หรือ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร
กาดลี โดยมีประตูทางการค้าแต่เดิม คือ ประตูเชียงเรือก หรือ ประตูท่าแพ
เป็นทางเข้าออกของพ่อค้าที่นำสินค้าจากท่าจอดแพฝั่งแม่น้ำปิง มีทักษาเมืองเป็นทรัพย์สิน
ความมั่งมี อุดมสมบูรณ์ของเวียง และ วัดกู่หลวง หรือ วัดเจดีย์หลวง

ส่วนล่างของร่างกาย

ตั้งอยู่บริเวณต่ำจากสะดือเมือง ทักษาเมืองอยู่ทิศใต้ ได้แก่อุตสาหะเมือง
และมนตรีเมือง ประกอบด้วยเขตบ้านเรือนของขุนนาง ไพร่พลเมือง ประกอบอาชีพต่างๆ
ที่เปรียบเหมือนส่วนขาและเท้า ด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ คือ บริเวณแจ่งกู่เฮืองตรงกับกาลกิณีเมือง
เป็นเขตไม่ดี ไม่เหมาะตั้งบ้านเรือน เป็นที่ตั้งเรือนจำและป่าช้า โดยมีประตูสวนปรุง
ซึ่งชาวเชียงใหม่ที่อยู่ในกำแพงเมืองนำศพผ่านประตูผีไปสู่ป่าช้า